Het domste meisje van de klas

Wanneer ik mensen vertel dat ik mij vaak dom voel, ontsnapt er regelmatig een lach en kijkt men mij aan alsof ik hen in de maling neem. Het vertelt mij iets over het grote contrast tussen de werkelijkheid en hoe we ons als mens kunt voelen. Inmiddels weet ik dat ik niet dom ben, voelen doe ik het nog niet altijd.

Want wat voelde ik mij vaak het domste meisje van de klas.

Ik haalde de middelbare school net. Met één keer blijven zitten en een voorwaardelijke overgang, verliet ik de schoolbanken zonder te begrijpen wat ik had geleerd. Er zouden allerlei motivatie redenen aan de grondslag liggen van mijn moeite met leren. De vele verhuizingen en schoolwissels had men nog net kunnen aanwijzen als meespelende factor, maar de verborgen werkelijkheid was dat overleving mijn brein in beslag nam.

Alle vervolgopleidingen kwamen, bij het idee al, als bergen op mij af. Op dat moment wist ik nog niet dat ik -best goed ook- kon klimmen. Dan maar werken. In mijn loopbaan, wat op mijn 17e levensjaar begon, heb ik mij ook vaak dom gevoeld. Keer op keer had ik een slechte ontmoeting met IQ testen en onderzoeken. Ze vertelde mij weinig, behalve dat ik niet meer dan gemiddeld of onder gemiddeld was ten opzichte van mijn medemens in de maatschappij.

Maar of ik het nu wilde zien of niet, het tegendeel werd langzaam zichtbaar. Ik leerde, deed opleidingen, beklede functies. En wat bleek, ik was niet dom. Integendeel. Ik had talenten en vaardigheden in overvloed. Ik had ze alleen niet leren zien en al helemaal niet leren waarderen en benutten op een manier dat ze voor mijzelf werkte.

Shit is een voedingsbodem voor talenten.

Wat dat betreft is het net mest. Niemand beschermd en overleefd met vaardigheden waar hij niet goed in is. Maar gedrag wat voortkomt uit overleven, valt vaak niet binnen de normen van onze samenleving. De vaardigheden die achter het gedrag liggen, worden zelden op waarde geschat en zijn verborgen talenten die soms een leven lang verborgen blijven.

Wat wel gezien wordt maar niet gewaardeerd, koppelt men al snel aan de identiteit van een persoon. Maar ook de persoon zelf lukt het vaak niet deze vaardigheden als iets positiefs of een talent te beschouwen. De normatieve bril van de samenleving snijdt als een bot mes in de minderwaardige wond. Daarbij komt kijken dat deze talenten zich niet ontvouwen vanuit het ware zelf, maar geboren worden uit overleving. Is dat erg? Niet perse. Alleen kost het een mens vaak meer energie en brandt het menigeen regelmatig op.

Een talent kan in tijden van overleving voor je werken, alleen als je niet meer hoeft te overleven werkt datzelfde talent soms tegen. Hoewel men daar bang voor kan zijn, betekent stoppen met overleven niet dat je afscheid hoeft te nemen van het daaruit geboren talent. Het overlevingssysteem heeft wel nieuwe dingen te leren. Het welbekende ‘snelweg vs. geitenpaadje principe,’ komt hier om de hoek kijken.

Als evoluerend mensenwezen staan we dan ook de hele dag voor nieuwe keuzes. Kleine, grote, onoverkomelijke, degene die we eigenlijk niet willen maken, enge, daar waar voor ons gevoel veel van afhangt, gemakkelijke en keuzes waar we niet eens meer over nadenken. Onlangs stond ik er voor eentje, zo eentje waar ik dus wel over nadacht. Zo eentje die mij uitdaagde mijn snelweg niet te nemen, want die is stiekem nog steeds zo vertrouwd.

Een opdrachtgever en ik kwamen niet overeen tot een prijs voor een van mijn diensten. Ik kon akkoord gaan met zijn prijs. Ik heb namelijk de tijd, ook heb ik in deze maatregel-gekte minder opdrachten dus kan iedere cent gebruiken. Daarnaast vind ik het leuk om te doen. Maar deze keuze ging niet over geld verdienen, tijd hebben of iets leuk vinden. Deze vraag ging over mijzelf van waarde ervaren.

Voor iedere (beginnende) ondernemer ligt er de vraag; hoeveel is wat ik aanbied waard? En omdat we mensen zijn koppelen we ook deze vraag onbewust aan onze identiteit, dus wordt de vraag; hoeveel ben ik waard? En als je dan bedenkt leuk mee te willen doen als ondernemer, maar jezelf stiekem nog steeds dat geboren dubbeltje vind wat toch nooit een kwartje zal worden, heb je een leuke uitdaging.

Niet zelden bood ik mijn diensten voor minder aan, niet omdat mijn diensten niet meer waard waren. Maar omdat ik mezelf niet op waarde schatte. Ik besef me dat de enige periode waar ik mijn prijzen hoog inzette, was toen ik mijn lichaam verkocht. Je kunt het triest vinden, maar als je eerste levensboodschap luidt dat je lichaam niet van jou is, is een hoge prijs erop zetten best slim te noemen.

Maar met waarde had het niks te maken.

Ik had het nodig, niet één keer maar heel vaak, anderen te ontmoeten die zichzelf ook een dubbeltje vonden. Zodat wij naar elkaar konden kijken en via de ander konden zien, dat we dat niet zijn. Maar later had ik ook mensen om mij heen nodig -en die zijn lastig te herkennen als je jezelf een dubbeltje voelt- die zichzelf een gulden of gewoon fucking ontelbaar vinden. Je kunt van alles vinden van deze mensen, voor mij zijn die leermeesters goud waard!

Die dag zei ik dus nee tegen de desbetreffende opdrachtgever. Ik stapte bij mijn man in de auto en zei; ‘ik heb nee gezegd omdat het me nu het meeste oplevert om nee te zeggen. Dit gaat namelijk niet over de opdracht maar over mezelf op waarde inschatten.’ Ik voegde eraan toe; ‘ik denk namelijk dat het goed is dat signaal het universum in te sturen.’

Ha, dat was niet de stem van het dubbeltje!

Een dag later werd ik gebeld door een andere opdrachtgever waar een voorstel lag. En wat blijkt; Ze willen niet minder, nee ze willen meer! Yep, veel meer zelfs! Ben ik nu meer waard? Nee dat was ik al, voor mijn waarde hoef ik niks te doen of laten. Mijn waarde is niet verbonden aan wat ik ontvang in opdrachten. Maar mezelf waardevol voelen, brengt wel hele andere opdrachten.

De wereld vanuit een basiswantrouwen als onveilig ervaren, wordt niet in een keer veilig. Maar het moment dat het geitpaadje iets meer grond krijgt, is hetzelfde talent nog steeds jouw talent. Niet meer omdat je het nodig hebt om te overleven, je veilig te wanen of jezelf en dierbaren te beschermen, maar om jouw leven vorm te geven op de manier zoals jij zelf wilt.

Of zoals deze onderzoeker zegt, ik proost ondertussen met hem mee; ‘dat mensen een plaats kunnen vinden in de maatschappij niet ondanks hun beperkingen, maar dankzij hun verborgen talenten!

De verborgen talenten van mensen die opgroeien onder stress