De kunst van ongemakkelijk

Onlangs scheen ik tijdens een lezing op een seminar, het licht op hulpverlening en sekswerk. Sekswerkers die geen hulp durven te vragen uit angst veroordeeld, niet begrepen of zielig gevonden te worden. Of omdat dat de focus op uitstappen gelegd wordt, zonder nagedacht of dit überhaupt een (haalbare) wens van de sekswerker zelf is.

Uit de gepresenteerde onderzoeken op dit seminar bleek hoe belangrijk bejegening is. Dit sloot aan bij mijn lezing. Met één klein verschil. Dat bejegening niet alleen gaat over wat je doet of niet doet. Maar ook over wat je voelt en denkt.

Maar boven alles, in hoeverre deze congruent zijn aan elkaar.

Dit brengt me bij een training over de bespreekbaarheid van prostitutie die ik onlangs gaf. Wat ik veel zie in mijn trainingen over intimiteit en seksualiteit, en zo ook over prostitutie, is dat men denkt dat het over intimiteit, seksualiteit of prostitutie gaat. Maar in de werkelijkheid gaat het over bespreekbaarheid en eigenlijk over de eigen grenzen waarop men aangeraakt wordt ten opzichte van een persoon of onderwerp.

Ik kom hele ervaren en deskundige collega’s tegen die, wanneer deze thema’s aan bod komen, alle vaardigheden lijken te verliezen. En dit gaat ver. Want zelfs de vaardigheid tot signaleren lijkt men kwijt te raken bij deze onderwerpen. Gewoonweg omdat ze zoveel kunnen oproepen dat er schroom en handelingsverlegenheid ontstaat. Ons menselijk vermogen ongemakkelijkheid weg te maken kent vele uitingsvormen.

En precies hier ga ik graag heen met mensen.

Ik kan mensen die met mensen werken geen trucje leren. Ik kan mensen er enkel wijzen op wat ik zie. Bewustwording van het eigen denken en voelen staat dan misschien ook wel centraal in alle diensten die ik aanbied.

Door veel met groepen te werken weet ik dat ‘iets niet weten of kunnen’ door velen als ondeskundig ervaren kan worden. Voornamelijk over en door henzelf, maar wat in een groep nog eens versterkt wordt. Daarnaast wordt de invloed van onze eigen achtergrond op ons denken, voelen en handelen zo nu en dan ontkent. Wanneer wel bevestigd, durft men moeilijk te benoemen wat deze invloed dan is. En bij de achtergrond zelf blijft men het liefst helemaal weg.

Toch wil ik juist daarheen. Want dat is exact wat ons vermogen tot bespreekbaarheid bepaald. Hoe gaan we om met schroom, met schaamte, met ongemakkelijkheid? En wat doen we als het lastig wordt en men iets gaat voelen wat anders is dan anders? De vraag die ik voor vele trainingen krijg is; ‘ik wil deze thema’s op een manier leren bespreken dat het niet ongemakkelijk of lastig is.’ Het enige wat ik dan kan antwoorden is;

‘waarom zou het niet ongemakkelijk of lastig mogen zijn?’

Mijn primaire doel in trainingen is altijd veiligheid creëren. Enkel dan kan bewustwording groeien. Of dit lukt, hangt af van meerder factoren. Deze dag kwamen gunstige factoren samen. En ik nodigde de hulpverleners uit hun aller eerste associatie op te schrijven bij prostitutie. Daarbij nodigde ik ze uit eerlijk te zijn. Er was geen goed of fout in deze opdracht, het was enkel om te leren. En eerlijk waren ze….

‘’Onveilig, ver van mijn bed, waarom, moet er niet aan denken, vies, heftig, dat doe je voor geld, medelijden, pijn, niemand kiest hier bewust voor, kwetsbare doelgroep, seksverslaving, misbruik.’’

De conclusie in de groep was dat de angst van sekswerkers om hulp te vragen deels gegrond is!

En deze conclusie vraagt om zelf reflecterend vermogen van jou als hulpverlener, maar misschien nog wel meer het vermogen om eerlijk te zijn. Eerlijk naar jezelf en eerlijk naar de mens tegenover je. Je kunt als hulpverlener zeggen dat je iets ingewikkeld of moeilijk vindt, dat je het niet snapt of er niet bekent mee bent. Ook hoeven je eigen normen en waarden niet in de weg te staan voor een goed gesprek. Deze kunnen naast de normen en waarden van een ander staan. Je zorgen over iemand uitspreken kan evengoed zonder oordeel.

Wanneer jij eerlijk bent over wat er bij jou leeft. Is de kans op een eerlijk gesprek nabij.

Invullen dat de ander het ongemakkelijk zal vinden, gaat meestal over je eigen ongemakkelijkheid. Deze is zichtbaar en voelbaar in alles wat je zegt en nog meer in wat je niet zegt. In plaats van ongemak weg te maken, is dit ongemak een prachtige menselijke opening voor bespreekbaarheid. Of je maakt je ongemak weg en het vertrouwen in jou zal bij de mens tegenover je, hoogstwaarschijnlijk in het bezit van een incongruentie radar, al eerder de deur uit zijn dan jijzelf….